ترامپ اعلام کرده میخواهد ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه از نفت ونزوئلا را بفروشد. البته گفته پولش دست خودش میماند و همه را یکجا به مردم ونزوئلا نمیدهد. مراقب است که پول حیف و میل نشود. نقل قول دقیقش این است؛ «این نفت به قیمت بازار فروخته خواهد شد و کنترل درآمد حاصل از آن در اختیار من، بهعنوان رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، خواهد بود تا اطمینان حاصل شود این پول در جهت منافع مردم ونزوئلا و ایالات متحده استفاده میشود». این صداقت و بیآلایشی ترامپ در نقشهکشیدن برای نفت ونزوئلا آنقدر سروصدا کرده که حتی داد رفقای خودش را هم درآورده است. مثلاً تاکر کارلسون، روزنامهنگار معروف و کارشناس مسائل بینالملل گفته است: «هیچ فرد زندهای در ایالات متحده تا به حال چیزی شبیه به این را ندیده و به همین دلیل است که میگویم ما در حال حاضر یک امپراتوری هستیم. دوران جمهوری به پایان رسیده است».
در دنیای پرتنش سیاست جهانی، نفت به عنوان یک ابزار قدرتمند استراتژیک، نقش کلیدی در سیاستهای دونالد ترامپ ایفا میکند. ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری خود از سال ۲۰۲۵، با عملیات نظامی علیه ونزوئلا و ربودن نیکولاس مادورو، نفت را به مرکز استراتژی «اول آمریکا» تبدیل کرده است. ونزوئلا در حال حاضر با ۳۰۳میلیارد بشکه نفت تثبیت شده، بیشترین مخازن نفتی جهان را در اختیار دارد. به گزارش نیویورک تایمز، ترامپ اعلام کرده شرکتهای آمریکایی میلیاردها دلار برای احیای صنعت نفت ونزوئلا آنچنان که خودشان دوست دارند، سرمایهگذاری خواهند کرد.
اما سؤال اصلی اینجاست که چه نسبتی میان نفت و آمریکای ترامپ وجود دارد؟
نفت و نقش آن در تبدیل شدن آمریکا به قدرت اول دنیا
نفت عامل اصلی صعود ایالات متحده به ابرقدرتی جهانی بوده و دسترسی به منابع فراوان آن، اقتصاد و نفوذ ژئوپلیتیکی آمریکا را تقویت کرده است. در دوران ترامپ، تمرکز بر استقلال انرژی و افزایش تولید داخلی این نقش را برجستهتر کرده است. به گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تولید نفت ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ به رکورد بیش از ۱۳.۹میلیون بشکه در روز رسید و این کشور را به بزرگترین تولیدکننده جهان تبدیل کرد. سیاستهای ترامپ مانند کاهش مقررات و تشویق استخراج شیل، طبق مؤسسه نفت آمریکا، میلیونها شغل ایجاد و وابستگی به واردات را تقریباً حذف کرده است.
در عملیات اخیر ونزوئلا، ترامپ تأکید کرده شرکتهای آمریکایی مانند اکسون، شورون و کونوکوفیلیپس زیرساختهای نفتی را بازسازی خواهند کرد تا تولید را افزایش دهند. به نقل از رویترز، ترامپ گفته ایالات متحده ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه نفت از ونزوئلا دریافت خواهد کرد. این رویکرد، به گزارش پولیتیکو، قیمت جهانی نفت را پایین نگه میدارد، نفوذ آمریکا را در نیمکره غربی گسترش میدهد و جایگاه ایالات متحده را به عنوان قدرت اول جهان مستحکمتر میکند.
نفت و افزایش ضریب موفقیت آمریکا در جنگ با چین
در رقابت یا درگیری احتمالی با چین، نفت نقطه ضعف کلیدی پکن است، زیرا چین بیش از ۷۰درصد نفت مورد نیاز خود را وارد میکند. اقدامات ترامپ در ونزوئلا این وابستگی را هدف قرار داده است. به گزارش گاردین، کنترل نفت ونزوئلا، چین را از دسترسی به نفت ارزان محروم میکند، جایی که پیشتر میلیاردها دلار سرمایهگذاری کرده بود. هرچند بعید است میزان وابستگی صنعت چین به نفت ونزوئلا تا این حد باشد، اما از آنطرف نمیتوان انکار کرد با دسترسی آمریکا به نفت ونزوئلا، قدرت اقتصادی آمریکا در تقابل با اژدهای زرد بهمراتب بیشتر میشود. برپایه گزارش بیبیسی، همچنین این سیاست قیمت نفت را پایین نگه میدارد و اقتصاد چین را زیر فشار قرار میدهد.
افزایش تولید داخلی آمریکا و کنترل منابع خارجی، بنا به تحلیل کارشناسان، ارتش ایالات متحده را با سوخت ارزان تجهیز کرده و مسیرهای کلیدی مانند تنگه مالاکا را کنترل میکند. به نقل از سیانان، ترامپ با این اقدامات رقبایی مانند چین و روسیه را تضعیف میکند و مزیت استراتژیک آمریکا را در رقابت جهانی افزایش میدهد.
نفت و اهرم فشار به متحدان
ترامپ از نفت و تعرفهها برای همسو کردن متحدان با منافع آمریکا استفاده میکند. در فوریه ۲۰۲۵، تعرفه ۲۵ درصدی بر واردات از کانادا و مکزیک اعمال شد که طبق گزارش نیویورک تایمز، واردات نفت کانادا را گرانتر کرد. این فشار، به نقل از کاخسفید، برای همکاری در مسائل امنیتی بود.
در روابط با عربستان، ترامپ تولید را برای پایین نگه داشتن قیمتها افزایش داده است. به گزارش یواسای تودی این سیاست، متحدان اروپایی را به خرید الانجی آمریکایی وادار میکند و وابستگی به روسیه را کاهش میدهد. این استراتژی نفت را به اهرمی قدرتمند برای کنترل متحدان تبدیل کرده است.
از طرفی چنانچه آمریکا بتواند به منابع سرشار نفت مثل آنچه در ونزوئلا هست، دسترسی پیدا کند میزان وابستگیاش به متحدان صاحب نفت هم کمتر میشود.
نفت و تحریم کشورهای مخالف
تحریمهای نفتی ترامپ علیه مخالفان مانند ایران، روسیه و ونزوئلا اقتصاد آنها را تضعیف میکند. در ونزوئلا، پس از عملیات ژانویه ۲۰۲۶، تحریمها تشدید و نفت مصادره شد. به گزارش رویترز، ایالات متحده ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه دریافت و رقبایی مانند چین و روسیه را محروم خواهد کرد. تحریمها علیه ایران و روسیه، صادرات را کاهش داده و به گفته الجزیره، الگویی مشابه اعمال شده است. همچنین به نقل از آتلانتیک کانسیل، این تحریمها درآمد مخالفان را قطع میکند و ترامپ آنها را برای امنیت ملی ضروری میداند.
نفت و تأثیر بر محیط زیست و تغییرات آب و هوایی
سیاستهای نفتمحور ترامپ، با شعار حفاری کن عشقم، حفاری کن! «Drill, baby, drill»، چالشهای جدی برای محیط زیست و تغییرات آب و هوایی ایجاد کرده است. ترامپ خروج از توافق پاریس را اعلام کرده و مقررات زیستمحیطی را کاهش داده است. به گزارش گاردین، افزایش استخراج نفت ونزوئلا – که نفت سنگین و کربن-intensive تولید میکند – برای آب و هوا «فاجعهبار» است و انتشار گازهای گلخانهای را افزایش میدهد. کارشناسان هشدار میدهند این رویکرد گذار به انرژیهای تجدیدپذیر را کند میکند و قیمت پایین نفت، انگیزه برای خودروهای الکتریکی را کاهش میدهد.
بنا به گزارش رادیو ملی آمریکا، سیاستهای ترامپ آلودگی هوا را افزایش میدهد و سلامت عمومی را تهدید میکند، در حالی که فعالان محیط زیست آن را بازگشت به «امپریالیسم نفتی» مینامند. منتقدان میگویند تمرکز بر سوختهای فسیلی، جهان را به سمت گرمایش بیشتر سوق میدهد، اما ترامپ انرژی ارزان را اولویت امنیت اقتصادی میداند.
نفت و منافع شخصی ترامپ
برخی منتقدان معتقدند سیاستهای نفتی ترامپ نه تنها به نفع آمریکا بوده، بلکه منافع شخصی و مالی او و نزدیکانش را نیز تأمین میکند. صنعت نفت و گاز در انتخابات ۲۰۲۴ بیش از ۷۵میلیون دلار مستقیماً به کمپین ترامپ کمک کرد و به گزارش نیویورک تایمز، ترامپ در جلسهای با مدیران نفتی در مار-آ-لاگو، درخواست یکمیلیارد دلار کمک کرد و قول داد سیاستهایی اعمال کند که میلیاردها دلار صرفهجویی مالیاتی و مقرراتی برای آنها به ارمغان بیاورد. در دوره دوم، قوانین جدید حدود ۱۸ میلیارد دلار مزایای مالیاتی به صنعت نفت داده است که طبق اعلام مرکز برنان برای عدالت، بازگشت سرمایهای عالی برای حامیان ترامپ محسوب میشود.
علاوه بر این، شرکتهایی مانند Energy Transfer Partners (متعلق به کلسی وارن، یکی از بزرگترین حامیان ترامپ با کمکهای چندمیلیونی) از سیاستهای ترامپ مانند پایان توقف صادرات الانجی سود بردهاند. به گزارش گاردین، این شرکتها پروژههای خود را گسترش دادهاند و سهامشان افزایش یافته است. هرچند ترامپ مستقیماً در شرکتهای نفتی سهام ندارد، اما روابط نزدیک با مدیران صنعت (مانند هارولد هام، مشاور انرژی غیررسمی) و افزایش ارزش داراییهای مرتبط با انرژی، طبق تحلیلها بهطور غیرمستقیم به نفع شبکه مالی او است. منتقدان این را نمونهای از تضاد منافع میدانند، در حالی که حامیان ترامپ آن را بخشی از تقویت اقتصاد آمریکا توصیف میکنند.
در نهایت، نفت در سیاستهای ترامپ ابزاری چندوجهی برای قدرت آمریکاست، اما با هزینههای زیستمحیطی، ژئوپلیتیکی و گاهی بحثبرانگیز شخصی همراه است. این رویکرد تعادل جهانی را تغییر میدهد، اما آینده پایداری و شفافیت آن نامعلوم است.
خبرنگار: علی نیکپندار
نظر شما